Marc Reugebrink - Nederlander in Gent, ook te vinden op skynetblogs met zijn ‘literair journaal’ Inwijkeling - wint De Gouden Uil 2008 met zijn roman Het grote uitstel. Nu al ben ik benieuwd naar de reacties van de inktaapjury 2009 op dit punkboek … In de taal van de criticus klinkt het zo:
“Het grote uitstel van Marc Reugebrink is een weergaloze coming-of-ageroman, vol popmuziek, onvolkomen maatschappelijk engagement en smachtende erotiek. Reugebrinks Zeitgeistboek is rijk, precies, melancholisch en ongemeen intelligent. Noem het de Sonic Youth van de Nederlandse letteren.” Er wordt ook gesproken van “een distortion-pedaal van haperende zinnen” die “de clichés op een afstand en de ontroering intact houden.”
Bert Bultinck geciteerd uit DeMorgen door De Papieren Man (11 februari 2008). Nou. Dat is dus literair-kritisch gesproken.
En als Canvas literatuur promoot, aan leesbevordering doet, aan ‘culturele verheffing van Vlaanderen etc.’ klinkt het uit de mond van de alomprezen Lux-presentator zeer nadrukkelijk ‘écht sexy’. Helemaal in de trend van de verseksualisering van de samenleving. Als je als lezer niet in de tijdsgeest van de jaren 70-80 van de vorige eeuw kunt komen, dan lees je die roman maar voor de seks, aldus Luc Janssens. Klaar komt Kees. Ik denk dat sommige prille inktaapjuryleden wel even zullen ’slikken’ in het begin van het volgende schooljaar, als ze uit 4 so van de jeugdliteratuur de sprong naar de volwassenenliteratuur zullen wagen met Het grote uitstel. Het wordt een ’speciale leeservaring‘, deze voor sommige jongeren eerste confrontatie met seksscènes zoals expliciet beschreven in een literair boek. ’Moderne manieren’? Uit de bocht gaan? ‘Hunker naar geborgenheid’, echoën de recensies. Stijging van het emotionele quotiënt? Verruiming en verdieping van de kennis van de wereld? Dat houdt in: kennis van zichzelf, dus de mens. Identiteitsontwikkeling door het lezen van (grote) literatuur? (Ik denk: “Moest ik die vraagtekens maar beter door uitroeptekens vervangen?!”) Het wordt vast even wennen voor een aantal jonge lezers, maar er is ook nog de reading talk in De leesfabriek of de inktaapjury. In een interview door cultuurredactrice Inge Schelstraete in De Standaard getuigden inktaapjuryleden na lectuur van Ultramarijn van Henk van Woerden:
“Stinus: Ik vond het wel bijzonder dat het boek dat voor onze school unaniem gewonnen heeft, ook de meeste discussie heeft losgemaakt.
Roxane: Het ging er vooral over dat de drie hoofdpersonages met heel veel mensen naar bed gingen, en dat sommige lezers dat erover vonden.
Tamara: Eén personage, Joachim, was naar bed gegaan met zijn halfzus. Daar was veel discussie over, maar uiteindelijk vond ik het een mooi boek, waarschijnlijk omdat het zo prachtig verwoord is. Op een gegeven moment beschrijft Van Woerden hoe Joachim op de luit speelt, en het is net alsof je het kan horen.
Roxane: Je hóórde die muziek. Dat stukje wou ik ook opnieuw lezen.
Beste herinnering?
Stefan: Debatteren is leuker dan gewoon een recensie schrijven. Je krijgt reacties op je eigen mening, zodat je die dan weer kunt uitbouwen.
Stinus: Ik vond dat ook heel interessant. Je hebt allemaal hetzelfde boek gelezen, maar uiteindelijk heeft iedereen dat op een andere manier gedaan, met aandacht voor andere dingen dan jijzelf.
Roxane: Zo waren er mensen die gedegouteerd waren door de seksscènes in Ultramarijn. Dat verraste me: seksscènes komen zo vaak voor, en dit was niet overdreven of walgelijk beschreven. Niet verbloemd ook, gewoon to the point.”
Citaat uit De Standaard, 14 maart 2007, Inge Schelstraete, Debatteren over boeken. Uit een interview met een delegatie van de inktaapjury van JOMA Merksem.
Radio 1 vatte het winnende boek in zijn eerste nieuwsbericht zo samen: “begeerte en revolutie, één pot nat”. Dat zit. De lezer wil wel wat.
De jonge juryvoorzitster en radiopresentatrice Ruth Joos (31) geciteerd in De Standaard Online over winnaar Het grote uitstel:
“‘Het gaat om een lichaam dat langs alle kanten door afstand wordt omringd. Het is geschreven in een taal die verleidt en verwart. Het is een boek dat gedurfde keuzes maakt en daar voluit voor gaat’ [...]“
Als germaniste weet Ruth Joos waarover ze spreekt. Niet zo lang geleden las ik een interview met haar in Campuskrant, het alumniblad van de K.U. Leuven, waar zij – net als ik (lang geleden) - Germaanse taal- en letterkunde studeerde. Ze spreekt ook over de zware en verantwoordelijke taak van jureren voor de Gouden Uil: “Je stopt je sociale leven een half jaar in de koelkast.” Ondertussen heeft de jury “naar eer en geweten” gekozen voor het volgende ‘gouden’ boek.
FELICITATIES @ Marc Reugebrink!
