De longlist van de nieuwe Grote Jongerenliteratuur Prijs staat al een tijdje online en de nieuwsberichten komen binnensuizen: op 19 november 2010 wordt de GJP voor het eerst uitgereikt, op het grote internationale Crossing Border-festival (in Den Haag) nog wel.
Mooi toch!! Literatuur verdient het grootste podium, de beste belichting en wereldwijde weerklank! Hoe meer literaire prijzen, hoe beter. Je zult mij geen prijs horen bestrijden. Hoe meer (inter)actie, hoe meer uitnodigingen tot participatie, ook naar het brede onderwijsveld, hoe liever!
In 2011 wordt aan deze vakjuryprijs een stemcampagne voor uw leerlingen toegevoegd (uitgevoerd door CJP) en zal Stichting Lezen zich inzetten om u als docent/mediathecaris te betrekken bij de prijs.
Aldus Daan Beeke, projectleider voortgezet onderwijs bij Stichting Lezen in Amsterdam, aan de mailinglist Nederlands van Digischool.nl.
In de poll van Stichting Lezen met als stelling Jongerenliteratuur heeft de toekomst heb ik op oneens geklikt. Daarmee heb me bij een minderheidsgroep ingelijfd, merk ik: 20,1%. Zwartkijkers? Neen toch? Ik heb geen seconde getwijfeld. Een paradox: pro prijs en toch geen geloof in de toekomst van ‘jongerenliteratuur‘. Ja, ik sta open voor elke prijs. Maar het angeltje zit me in deze tekstsnede van de initiatiefnemers:
[...] jongerenliteratuur is niet alleen iets voor jongeren, maar biedt evengoed leesplezier aan doorgewinterde literatuurliefhebbers. De boeken worden soms als jeugd- en soms als volwassenenliteratuur uitgegeven. Het uiteenlopende Crossing Border publiek zal naar verwachting dus openstaan voor deze nieuwe prijs voor jongerenliteratuur.
Uit een nieuwsbericht op Stichting Lezen gelicht.
Waarom dan niet een andere naam gekozen? Heb je dat ‘grensprobleem’ niet. Riekt het onderscheid dat hier wordt gemaakt niet naar oude wijn in nieuwe zakken? In de aloude ‘categorie’ kinder-en jeugdliteratuur wil de GJP – als ik het goed begrijp – de vroegere adolescentenliteratuur of cross-overliteratuur (wat je dus leest voor je de overstap maakt naar de ‘echte’ volwassenenliteratuur) afsplitsen. Wat een woordengegoochel om het gebied toch maar afgebakend te krijgen. Jaja, ik heb het wel begrepen, de opkomst van jongerenliteratuur is een internationaal fenomeen. En ik ben blij dat deze prijs ook fiftyfifty buitenlandse (vertaalde) literatuur wil bekronen. Maar toch blijf ik erbij: gaat het niet over literatuur voor elke leeftijd? Weg met de oude beschotten. Of: alles in één pot.
Wordt de GJP een geduchte concurrent van de Woutertje Pieterse Prijs en de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs, als die geredesignd opnieuw zal uitvliegen in 2012? Meer leven in de brouwerij is altijd goed. Ach. Ik ben helemaal niet pessimistisch, alleen beetje teleurgesteld in de naam van de prijs, die hem tot een doelgroep verengt.
Die eeuwige labeldrang! Wie trekt de grens tussen kinder-, jeugd- en volwassenenliteratuur? Wie bepaalt welk boek meedingt naar de GJP? De bevoegde instantie, m.n. de vakjury bijeengeroepen door het Nederlands Letterenfonds en Stichting Lezen Nederland. En wie hoor ik in de achtergrond? Theo Witte, de specialist van het competentiegerichte literatuuronderwijs: zijn online catalogus rangschikt boeken volgens zes leesniveaus. Je mag een jonge lezer immers niet bruuskeren door hem op school boeken te doen lezen die zijn petje te boven gaan, die hij niet begrijpt. Zo verlies je hem. Stap voor stap, voorzichtigjes & veiligjes, haal je lezers binnen, én leid je ze naar een steeds hoger niveau. Mooi is dat. Ik wil de resultaten van jarenlang wetenschappelijk onderzoek en de uitwerking van dit handzame instrument, een must voor de (aankomende) literatuurdocent, niet van tafel vegen. Titanenwerk. Wie ben ik?
Ja, wie ben ik? Ik ben voor open horizontaliteit, voor de weidse breedte, de overvloed, die ik niet ervaar als overload, maar als caleidoscopische variatie, een ongeziene rijkdom voor de homo zappiens. Literatuur tout court heeft de toekomst, zoals kunst tout court. De homo ludens gaat niet dood. Weglaten dus, die ‘jongeren’ in de Grote Jongerenliteratuur Prijs. Ik ben voor een prettige benaming, met een speelse ‘twist’. Zo bloedserieus toch deze naam … : moest de prijs zonodig de uitstraling krijgen van ‘we nemen ‘dat soort mensen’ serieus’? … De met wijsheid beladen ouderling spreekt toch zo gewichtig, en neemt zijn leesbevorderende verantwoordelijkheid oei woordelijk zwaar. Saai, jongens.
Boeiend wel, dat geschuif met grenzen dat de toekomst van het lezen veilig wil stellen. Zie ook de stelling in de titel: de grote meerderheid van de sitebezoekers van Stichting Lezen gelooft in die goede zaak. Ach. Wie ben ik? Ik ben gewoon tegen labelen en categoriseren. Tegen al dat doelgroepengedoe dat zich met steeds gretigere grijparmen van me meester probeert te maken. Dat opereert vanuit een hiërarchie, een elite, een groepje van dikwijls goedbedoelende ‘oudere kenners’, zgn. wijzen, professionals.
Met alle respect, maar zouden we het literaire landschap met zijn hoogtes en laagtes, zijn horizonnen en spelonken, niet aan ‘de mensen’ tout court teruggeven? Zonder onderscheid.
