The Sausage Machine

november 28, 2009

BN? Zuiderzielig Nederlands? Straffe taal/kost

Belgisch-Nederlands (BN) erkend als ‘officiële’ taal! Een novum binnen de Nederlandse vertaalwoordenboeken! Bij de alombekende vertaalpockets van Prisma!* In hun editie 2009 hebben de Nederlands-Vreemde taal-woordenboeken honderden Belgisch-Nederlandse woorden opgenomen … om de functionaliteit van die woordenboeken danig te verbeteren. Met enkel Nederlands-Nederlands komt de woordenboekgebruiker immers niet meer aan zijn trekken. Taalkundigen-hoogleraren W. Martin (Amsterdam) en W. De Smedt (Leuven) schrijven dit hot news in hun column op de Prisma-site.

Belgisch-Nederlands: dat klinkt in mijn oren ‘typisch Nederlands-Nederlands’. Wij hier zuidelijker vinden Vlaams-Nederlands veel vertrouwder klinken … Ik hoor Nederlanders zelden naar Vlaanderen verwijzen. Naar België, ja, Antwerpen, Brasschaat of Brussel, of de (Waalse) Ardennen. Alsof ze Vlaanderen al lang van de kaart hebben geveegd. Foei. Doei, Vlaanderen, Holland speaking. Nog straffer: Prisma kondigt de ontdekking van het ‘Belgisch-Nederlands’ aan als primeur! Alof ze die volksstam daar beneden anno 2009 hebben gevonden. Wat een revelatie! Amai. 

Belgen spreken een ander Nederlands dan Nederlanders.

Dat bloklettert Prisma onder een Vlaamse Toren van Babel! Niet te geloven. Sjonge, joh. We zullen er ma nie meer Vlaamse woorden aan vuil maken, zekers? Lang leve het Nederlands van nu in al zijn bijzonder klank- en kleurrijke rijkdom, ja ook in zijn natiolecten! [BTW, bedankt, heren professoren op Prisma, jullie houden mijn taalkundige woordenschat op peil.]

Het Nederlands kent anno 2009 twee natiolectische varianten: het Nederlands zoals het in Nederland gebruikt wordt en het Nederlands zoals het in België wordt gebruikt. 

 En wie van natiolecten spreekt, spreekt natuurlijk ook van Belgisch-Nederlands of BN …

… Uitsmijter, toetje

  BTW, mijn zuiderzielig Nederlands heeft alles met intertekstualiteit te maken: Rick de Leeuws nieuwe titel zit er voor alles tussen. Je kent hem wel, die Nederlander met Bourgondische inslag, lot ons zegge, meer Vlaming dan Nederlander …

* [Bedankt, het Nederlandse Onze Taal, voor dit pittige nieuws!]

PS Uit de stream of consciousness (speciaal voor klagers zonder nood/noot te kraken): er zijn nog ‘tal’ van andere irritante taalthema’s, hoor/hé …  Tal! Snel, het is nog even tijd om je favoriet te kiezen.

november 26, 2009

Een échte man die alles toont wat vrouwen zo graag willen

 

 

 

 

Marec is een échte man. Hij is de beroemde huistekenaar van Het Nieuwsblad en fleurt zijn krant vandaag op met deze bijzonder mooie cartoon. Hij illustreert er een artikel mee van Elke Mussche, vrouw onder de Vlaamse vrouwen.

Droomt de Vlaamse vrouw van chique spullen? Nee, toch: kijk! Marec weet wat vrouwen willen.

Elke Mussche eindigt haar artikel met een hoopgevend citaat van prof. dr. Ignace Glorieux, tijdssocioloog aan de VUB. De vrouwen moeten niet wanhopen, aldus de professor:

‘Het feit dat die verzuchting [naar quality time voor zichzelf] zo sterk naar voren komt, houdt in dat vrouwen zich heel sterk bewust zijn van het probleem. Ik zie een tegenbeweging op gang komen van vrouwen die zeggen dat het voor hen allemaal niet hoeft en die bewust minder werken, de lat lager legen [sic] in het huishouden en die in hun vrije tijd ook niet zo nodig hoeven te presteren.’

Oef! Pfff … En nu aan de strijk, dan aan de kook, en vanavond later de boodschappen … See You Later.

BTW, vrouwen aller landen, hoe zit dat met jullie schoentje voor Sinterklaas;-)

november 25, 2009

Grenze(n)loos Nederlands: twitteren Woord van het Jaar 2009

 Twitteren is het Woord van het Jaar 2009! Het jaarwoord 2008 was swaffelen, winnaar in een internetverkiezing, eerder berucht dan beroemd. Van pressiegroepen op het web wilde Onze Taal (organisator van de woordverkiezing) af. Twitteren werd door taalliefhebbers live op een congres verkozen.

Gelukkig ging ik even bij Karin Winters langs, waar ik het nieuws vernam en de afbeelding in dank ontleen … Ja, dé Karin Winters, één van mijn leermeesters al een hele tijd en voor altijd. Karin linkt naar het NOS-journaal: interessant, daar verneem ik het nieuws rechtstreeks uit de mond van Peter Smulders, directeur Onze Taal. 

Het is, inderdaad, het gezaghebbende Genootschap Onze Taal, ook actief op Twitter, dat het Woord van het Jaar lanceert:

De kandidaat-woorden waren boekestijntje, deeltijd-WW, Koninginnedagdrama, kopvoddentaks, mama appelsap, Mexicaanse griep, twitteren, vaccinatieangst en vuvuzela.

Volgens Onze Taal was twitteren de afgetekende winnaar met dertig procent van de stemmen.

Daarna volgden boekestijntje met zeventien procent en kopvoddentaks met elf procent. Vuvuzela eindigde als laatste met twee procent.

Nu, ik zou ook alles op twitteren hebben gezet. De distributie van dat woord is internationaler dan, neem boekestijntje (een gevolg van verbale incontinentie), dat ik even geleden nog tussen de Woordpost vond (ook van Onze Taal). Nog even geduld: ik zie dat het nog niet opgenomen werd in hun archief. Vuvuzela pikte ik al eerder op.

november 24, 2009

Gedichtendag 2010 Over de grens met Voila! gratis lessuggesties

De manieren waarop grenzen in poëzie figureren zijn grenzeloos. En bij het verwoorden van al die gedachten over grenzen probeert de dichter uiteraard steeds zelf grensverleggend te zijn in taal: nieuwe vormen, nieuwe woorden te vinden. Poëzie tast graag grenzen af, inclusief die van de poëzie zelf.

Jan Coerwinkel, Voila! De lessuggesties, Gedichtendag, Poetry International, 23-11-2009.

Een ontdekking: de lessuggesties van Tatjana Daan voor Gedichtendag 2010, zopas gelanceerd. Onder het thema Over de grens vindt Gedichtendag plaats op jawel, donderdag 28 januari 2010.

De links naar gratis downloaden van de lessuggesties: hier voor het voortgezet/secundair en daar voor het basisonderwijs (voor dit niveau uitgewerkt door Marit Trioen). 

Kijk toch eens, die aanlokkelijke en allerfijnste selectie van gedichten door vurige kenners met een warm hart voor kinderen en jongeren. (Hier rechts, die van Tatjana Daan.) 

Dat belooft … nu al: prettige Gedichtendag!

Geen jaar zonder Gedichtendag: TSM goes 140 in 2010. Coming soon. Zomaar een in deze herfst bijeengesprokkeld ideetje, geïnspireerd door Margreet, Chas en Haiku Herman. Tja, wie anders? De mosterd komt van over de grens

Just Married! Tags: exclusief, starlounge, schrijversliefde

Kersverse bruid onder de Grote Nederlandse Schrijvers gespot in het Koninklijk Paleis te Brussel. Schrijversgeluk. Gedeeld geluk met Cees Nooteboom, Prijs der Nederlandse Letteren 2009 … Het was bij hem thuis dat schrijfster Connie Palmen en de Nederlandse ex-politicus Hans van Mierlo elkaar ontmoetten en de vonk … Vorige woensdag was het paar pas een week getrouwd. 

 

Connie Palmen, pas getrouwd, in innige omhelzing met Erwin Mortier,
AKO Literatuurprijs 2009. Schrijversliefde Nederland-Vlaanderen.

  Hans van Mierlo, de bruidegom, monkelend.

Foto’s JB voor TSM goes Royalty, Koninklijk Paleis, 18 november 2009.

november 21, 2009

Ook TSM feliciteert president Herman Van Rompuy. Met een haiku! TSM warmly congratulates Mr. President Herman Van Rompuy

@ President Herman Van Rompuy

Mijnheer de President

 Hartelijke felicitaties met ‘de rozen van TSM’!

 … En, kan het anders op een blog die ook een beetje literaire blog wil zijn, met een eigen haiku. Of mijn woordcreatie u ooit onder ogen komt, betwijfel ik zeer, maar ook ik ben niet ongevoelig gebleven voor de grote eer die de eerste minister van mijn land te beurt is gevallen. De woorden die ik u hoorde spreken, troffen me in het hart. Uw ‘naturel’, uw ‘echtheid’ voor de camera’s van de wereld, de rustige vastheid in uw stem waren me eens te meer opgevallen. U straalde integriteit en vastbeslotenheid uit. Uw filosofische diepgang, uw humor, lyrische bevlogenheid en retoriek konden me weer sterk bekoren.

De macht van het woord. Het woord als verzoener en als speelse en elegante diepgangmaker – nu eens niet als wapen … De kracht van poëzie. Een aanspraak op onze creativiteit. Mindfulness. Rustige vastheid. Geluksbrenger. Uw haiku’s gaan in vogelvlucht de wereld rond, en hoewel volgens professor Japanologie Willy Van de Walle die dichtvorm onvertaalbaar is, waagt de BBC er zich er toch al aan … Uw bijnaam van Haiku Herman, ook al eens Herman Haiku, klinkt steeds luider op.

Onder invloed van Vlaamse trots en grote bewondering (nee, u bent geen nobele onbekende in The Sausage Machine – u prijkt al van in de beginperiode op de blogroll en u staat als tag genoteerd), en de invloed van de ster- en haiku-meme (Europa, presidentschap, Japanse dichtkunst), wil ik u mijn gedichtje aanbieden. Een haiku-ode.

Het was Phara de Aguirre die me sterk aanporde om een haiku te schrijven, en Haiku140 van Chas Newport die me naar Twitter lokte … Om er mijn felicitaties voor u vorm te geven. Ik weet wel dat mijn haiku niet onder de regels van haiku140 valt, ik gebruikte Twitter enkel als drager van een ‘traditionele’ haiku die ik in herhaling heb doorgegeven: precies 140 tekens, dat wel.

Op Radio 1 frist(e) u zelf voor de (herbe)luisteraars de regels van die ’gewone’ haiku nog eens op. Leuk toch, de president himself die gratis haikules geeft! Radio 1 heeft trouwens ook opgeroepen om haiku’s voor u te versturen naar hun forum. Mag ik u een tip? Bijzonder en mooi: op zijn Aardling-blog verwelkomt Stijn Vogels u als overlord met een leuke bewerking van Magrittes tot een nieuwe surrealistische creatie, én … een haiku. Of was u bij hem al geweest?

Eerlijk, ik werd wel wakkergeschud uit de roes van de lofzang … o, simpele duif … toen ik vernam dat u nog meer zou gaan ‘verdienen’ dan uw US-collega president Barack Obama. Fabelachtig. Onvoorstelbaar veel voor mij, kleine garnaal. Ik, Assepoester voor ze de prins ontmoette. Ik ging er even van hallucineren: u, als een piet piraat zware gouden munten scheppend in uw schatkist. De vleespotten van Egypte. Hoe zult u de terugkeer van de klassenmaatschappij verhinderen, begon ik me af te vragen. Met welke middelen de stijgende armoede bestrijden? De alleenstaande moeders van Europa en daarbuiten uit het slop halen? Maar dit terzijde. Ach, een dissonante alinea. Schrijven is schrappen, nee?

Hoe hoger aan de top, des te meer wind de boom vangt. (Een mens begint straks nog in haiku’s te denken … ) Geen wonder dat de journalist van de kwijnende krant, de jaloerse collega-politicus, de blogger zonder beter onderwerp zich verkneukelt in zijn woorden. Wat lees ik bijvoorbeeld op SeksloosOnthechte en gniffelende castraat, theewaterige mysticus, …

Herman gaat de koffiemachines bedienen tijdens de aanstaande EU-toppen en zal nieuwelingen als Roemenië en Bulgarije gaan inwijden in de edele kunst van het uitstel, de vertraging, de lege bewering, de valse ambitie. Enfin.

En verder: Sinds wanneer los je problemen op met haiku’s? 

Nanana. Tuurlijk kan kunst de wereld niet redden als je haar geen kans geeft. Manmanman, dit kan beter. Beetje goedkope poging tot satire toch. U kunt ermee lachen, zei u in al uw wijsheid, met al die spottende benamingen. Daarvoor moet je de ‘Dalai Lama’ van de EU niet zijn.

Vorige woensdag nog zag ik u naast H. M. Koningin Paola ‘tronen’ op de plechtige uitreiking van de Prijs der Nederlandse Letteren, een tijdje geleden ‘poseerde’ u met één van uw zonen en Marc Wellens voor mijn foto in de KBC-toren te Antwerpen, op de eerste samenkomst van de Antwerpse alumni van de K.U.Leuven … U merkt het, u hebt ook fans onder bloggende oma’s-alumni. Ik vernam bij Phara dat u zopas ook weer opa bent geworden… Hartelijk gelukgewenst!*

 Foto JB voor TSM, Antwerpen, 30-03-2009

Heel veel geluk, Mijnheer de President!

janien van The Sausage Machine

* In alle bescheidenheid. ‘t Is niet dat ik me tegenover u familiair en informeel wil opstellen. Ik ben me goed bewust van mijn ‘positie’. Weet ik mijn plaats wel in de hiërarchische structuur van de samenleving? Klinkt mijn ‘open felicitatiebrief’ al te pocherig en pretentieus? Het heeft alles te maken met de aard van het medium: bloggen is immers ook een krachtige vorm van ‘exposure’, profilering, of je dat nu echt wilt of niet. Of je je er sterk van bewust bent of minder of niet. Het is ook meer of minder inkijk geven in het grote dagboek van je leven. In verbinding en verbondenheid met velen, groot én klein.

november 19, 2009

De Koning, de toekomstige President, de bekroonde Schrijver, de Vertaler, … en wij, literatuurdocenten. Te Brussel, ten paleize, woensdag

De bloemencreaties in het Koninklijk Paleis kleurden oranje, die winderige woensdag waarop Albert II, Koning der Belgen, de Prijs der Nederlandse Letteren aan de kosmopolitische schrijver Cees Nooteboom overhandigde. Op de ererij had de bekroonde schrijver plaatsgenomen naast de koning, naast de koningin troonde eerste minister Herman Van Rompuy, de toekomstige allereerste president van de Europese Unie, straks één van de Groten der Aarde, dichter en blogger.  

De Vlaamse minister-president Kris Peeters, die onlangs ook een boek uitbracht, verving cultuurminister Joke Schauvliege die wegens ziekte niet was kunnen komen. Wachtend op HH. MM., Cees Nooteboom en hun gevolg – met Linde van den Bosch, algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie, en juryvoorzitter prof. dr. em. Anne Marie Musschoot – had hij nog een praatje gemaakt met Ronald Plasterk, de Nederlandse minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, tot aan zijn ministerschap een bekend columnist en polemist. Ook de nieuwe Vlaamse onderwijsminister Pascal Smet had zich bij de uitvoerende macht gevoegd. Even voor 11.00 uur was de rijzige Guy Verhofstadt, Europees parlementslid, fractieleider van de Europese liberalen, haastig komen binnenwaaien. Had hij nog iets te lang zitten broeden op zijn magnum opus?

De meeste juryleden hadden eerder al plaatsgenomen op de eerste rij. Martijn Nicolaas, Karlijn Waterman en Steven Vanhooren, literatuurspecialisten van de Nederlandse Taalunie, waren mee druk in de weer met de goede gang van de zaken …

Op de grote schermen links en rechts hoorden we Cees Nooteboom gedeclameerd in het Russisch door één van zijn grote vertalers: Irina Grivnina. De toon voor Nootebooms kosmopolitisme was daarmee gezet. Irina Grivnina was, als ik me niet vergis, de enige dame met hoed in de koninklijke vertrekken. Een prachtige creatie, … gekocht in Amsterdam, vertrouwde ze me toe …

We waren van Brussel-Centraal samen door de Ravensteingalerij naar het paleis gelopen: Chris, Jeroen, die Irina Grivnina op de intercity Amsterdam-Brussel had ontmoet, Irina G. en ik. Vol verwachting op weg naar de plechtige uitreiking van de Prijs der Nederlandse Letteren 2009. Vereerd en verguld met de uitnodiging van de koning en de koningin.

NOS-journaal

 
Jeroen Clemens, literatuurdocent / Irina  Grivnina, vertaler Russisch
Chris De Commer, Rita Vanderheyden, Paul Heylen, Kristien Van Damme, Rudi Wuyts, literatuurdocenten.

Foto’s Janien Benaets, 18 november 2009, oud-literatuurdocent, blogger The Sausage Machine

november 14, 2009

Toute la Flandre. Erwin Mortier, AKO Literatuurprijs 2009

EmileVerhaerenVanRysselb

                                                                                                                                                                                                        A Reading by Emile Verhaeren heet dit schilderij van Théo Van Rysselberghe van 1901 op Wikipedia.

Twee prachtige klassiekers

Omdat een beeld en een gedicht zoveel meer kunnen zeggen dan duizend woorden …

Godenslaap en Erwin Mortier, de veelbesproken en veelal positief onthaalde AKO Literatuurprijs 2009, brachten me bij dit schilderij en verder …  (Mijn commentaar op Mortiers reacties op zijn prijs staat sinds enkele dagen nog in concept en volgt binnenkort op deze blog). Émile Verhaeren is in het oranje. Het schilderij en het volgende gedicht behoren tot het culturele erfgoed van Vlaanderen. Ik vind het prachtige klassiekers. 

@ Erwin Mortier: mes félicitations, gelukwensen met de rozen van TSM!  rozen

Pauvres vieilles cités

Pauvres vieilles cités par les plaines perdues,
Dites de quel grand plan de gloire,
Vers la vie humble et dérisoire,
Toutes, vous voilà descendues.

Vous ne comprenez plus vos hauts beffrois en deuil,
Ni ce que disent aux nuées
Tant de pierres destituées
De leur ancien et bel orgueil,

Vos carrefours, vos grand’places et votre port,
Tout est muet et léthargique ;
Tout semble aller à pas logiques
Vers l’horizon, où luit la mort.

[...]

Pourtant, si triste et long que soit votre déclin,
Notre rêve ne veut pas croire
Que plus jamais la belle gloire
Ne bondira de vos tremplins.

Vous vous armez encore de trop d’entêtement,
Damme, Courtrai, Ypres, Termonde,
Pour n’être plus au vent du monde
Que des tombeaux d’orgueil flamand.

Et n’avoir plus aucun remords, aucun sursaut
En ces heures de somnolence
Où le visage du silence
Se mire seul dans vos canaux.

uit het lange gedicht Pauvres vieilles cités, Recueil Toute la Flandre, Émile Verhaeren, Les grands classiques.

Koning draait Drupal

DrupallogoRad1 In Feiten en Fillet op Radio 1 hoorde ik Dries Buytaert, de uitvinder van Drupal, tekst en uitleg geven (te herbeluisteren) over zijn geesteskind. Dat gebeurde n.a.v. de lancering morgen 15 november 2009 van de hernieuwde website van de koning, op de Dag van de Dynastie. De website van de Belgische monarchie zal vanaf dan op Drupal draaien. Nu, ik ben geen geek. Ik heb goed proberen te luisteren naar Dries Buytaert en (ook blogger) Koen Fillet.

Op Dries Buytaerts persoonlijke site lees ik over hem en Drupal:

driesBuytaert09  He is the original creator and project lead of Drupal, an open source social publishing system. He is co-founder and chief technology officer of Acquia, a venture-backed software company that offers products and services for Drupal. Dries is also working on Mollom, a service that helps you identify content quality and that stops website spam. People often laugh at his hair but he is cool with that.

drupalKoning09

Op Twitter werd het ‘koninklijke nieuws’ door Drupal architect Dieter Beheydt de wereld ingestuurd.

Zoals de overheid en vele anderen, grote en kleinere beroemdheden, krijgt dus ook koning Albert II een open source website. … Bij Flip Kowlier ziet Drupal er zo uit, en de world’s hardest Drupal band, de Kitten Killers, doen het zo. ‘t Is maar dat we het weten. ‘Grote’ voorbeelden trekken.

november 11, 2009

Theo Witte nieuwe goeroe van het literatuuronderwijs

Het literatuuronderwijs in Nederland en Vlaanderen: op sterven na dood? Nou, moe. Je zou van minder defaitistisch of depressief worden, van onheilsboodschappen als de Grote Ontlezing, het Deficit van het Literatuuronderwijs, het Slokkoppige Monster van het Internet dat het Gedrukte Woord naar de Hel verdrijft. 

Om daar even lekker doemdenkend op door te gaan. Die Vlaamse literatuurleraar, die Nederlandse literatuurdocent, bestààt die nog überhaupt, mijnheer/mevrouw?! Als dat al geen uitstervend ras is. Een bedreigde soort. BTW, léést die docent zélf nog? Hééft die nog iets met boeken? Drukdrukdruk als-ie is met opvoeden in de klas en bureaucratie in de school. En tussendoor met zijn core business: de didactiek van functioneel lezen en schrijven. Alfabetisering. Van alfabetiseringsdrift gesproken: heeft de docent Nederlands zichzelf daarmee niet overbodig gemaakt? Taalgericht vakonderwijs geïntegreerd in een strak gevoerd taalbeleid op school: als dat de oplossing niet is van alle problematieken met taal. Trouwens, licht ’literatuur’ en/of ‘literair lezen’ nog op in de woordenwolken van ‘onderwijs’? Breder: welke impact heeft literatuur nog in de samenleving? De wanhoop nabij? Neen, toch. Als de nood het hoogst is, is de redder nabij. Kop op, mannen en (de overtalrijke) vrouwen.

theowitteOog Wat fijn dat dit er is: hier kunnen we wat mee! Het doet de Nederlandse dr. T.C.H . (Theo) Witte heel veel plezier dat docenten Nederlands de resultaten van zijn wetenschappelijke onderzoek sterk appreciëren. Zijn lijvige doctoraatsthesis werd vorig jaar bij Eburon mooi uitgegeven onder de al even mooie titel  Het oog van de meester. Menig leraar/docent Nederlands en literatuur prijst zich gelukkig: eindelijk kwam er een wetenschappelijk gefundeerd antwoord op de vraag naar de competentieontwikkeling van jongeren in het secundair/voortgezet onderwijs wat het literaire lezen betreft. Dat kreeg van dr. Theo Witte een concretisering in zes leesniveaus.

LezenLijstlogo Daarnaast is er Wittes website Lezen voor de Lijst, een indrukwekkend langetermijnproject, een catalogus met boeken op maat van de lezers van havo (tso) en vwo (aso), en handleidingen voor de docent. Ondertussen bouwt hij met specialisten Gert Rijlaarsdam en Dick Schram aan een nieuw didactisch instrumentarium: hoe tot een verantwoorde boekenkeuze komen, hoe de opdrachten daarop afstemmen?

Wie is nu nog bang van het leesportfolio/ leesdossier?! Wie hoeft zich nog zorgen te maken over lees- of literatuurlijsten? Kom nou: nooit meer alleen op zoek naar of hulpeloos met boeken voor je (niet-)lezers in de klas! Dr. Theo Witte staat als een grote engelbewaarder aan de zijde van (jonge) lezers en hun begeleiders. Rots in de branding. Boekenberg van barmhartigheid. Toevlucht van de verdrukte en verguisde literatuurdocent.

Theo Witte: zijn naam weergalmt als een klok over het haast platgetreden en stukgereden landschap van het literatuuronderwijs. Met zijn ondertussen beroemd geworden schema’s doorkruist hij gezwind de Lage Landen. Welk nascholingscentrum, welke lerarengroep, welke taaldag of conferentie heeft hem nog niet over de vloer gehad?

Theo Witte gaat uit van volgend ingenieus model, dat ik in een van zijn recente hand-outs vond, die van een miniconferentie (Taal in de etalage, CED-groep Rotterdam, 21 april 2009). In één oogopslag biedt hij je grip op de situatie van competentieleren in het literatuuronderwijs. 

theoWitteModelapril09CED500

Theo Witte, Het oog van de meester, Naar zes niveaus van literaire competentie, hand-out, 21 april 2009, p. 2.

De eindtermen (Vlaanderen)/kerndoelen (Nederland) stipuleren dat het literatuuronderwijs literair competente lezers moet afleveren. Het leesdossier (NL) waarvan de Nederlander dr. Joop Dirksen de grote gangmaker was, kreeg in de nieuwe leerplannen Nederlands in Vlaanderen vorm in een leesportfolio dat jaar na jaar, of beter: van de 2e graad tot het einde van de 3e graad (bovenbouw), ook de competentiegroei zichtbaar zou kunnen/moeten maken.

theowitteniveuatabel09ced

Theo Witte, Het oog van de meester, Naar zes niveaus van literaire competentie, hand-out, 21 april 2009, p. 2.

Hij licht toe (ik citeer in het blauw):

Elk niveau wordt getypeerd als een bepaalde manier van lezen: (1) belevend lezen,
(2) herkennend lezen, (3) reflecterend lezen, (4) interpreterend lezen, (5) letterkundig lezen en (6) academisch lezen (niveau 6).

Een manier van lezen wordt vooral bepaald door een literatuuropvatting en een leesmotief.

In de beginfase heeft de leerling een nihilistische, schoolpragmatische literatuuropvatting: literatuur moet omdat het van school moet. In de daarop volgende ontwikkelingsfasen kan de leerling ontdekken dat het lezen van literatuur verscheidene functies heeft en tegemoet komt aan verschillende behoeftes:

(1) je kunt je ermee vermaken

(2) je eigen leefwereld erin herkennen, zelfbevestiging vinden

(3) je horizon ermee verbreden

(4) er diepere betekenissen in ontdekken en esthetisch van genieten

(5) je er letterkundig en cultuurhistorisch in verdiepen

(6) je er intellectueel mee voeden.

Theo Witte, Het oog van de meester, Naar zes niveaus van literaire competentie, hand-out, 21 april 2009, p. 4.

Een tijdje geleden schreef ik het al bij Jeroen Clemens: Theo Witte wordt na Joop Dirksen onmiskenbaar de nieuwe peetvader van het literatuuronderwijs in Nederland en Vlaanderen. (Fantastisch, toch: Jeroens blog is genomineerd voor de Dutch Bloggies in de categorie onderwijs!! Een eer die mij met The Sausage Machine te beurt viel in 2008 in de categorie literatuur.)

Ook al ben ik geen voorstander van een methode of  leeslijst – ik kies voor het ruimste sop, de meest weidse verten, het wilde kiezen, het serendipische leren van literatuur (uiteraard binnen de gegeven verplichtingen, ik wil geen dissident of onruststoker zijn) - het onderzoek van dr. Theo Witte verruimt en verdiept de geest. Een must! Een remedie tegen het doelloze zwalpen op de eindeloos deinende boekenzee, een richting- en wegwijzer in het chaotische landschap van didactische wildgroei. Zijn didactische instrumentarium-in-opbouw kan alleen maar een zegen zijn voor wie (hopeloos) op zoek is naar de sleutel tot het hart en het verstand van de nieuwe generaties literaire lezers. Wow!

Volgende Pagina »

Blog op Wordpress.com.