The Sausage Machine

augustus 21, 2008

De ethiek van het leggen van je voeten op een bank in een trein

Een denkaanstoot, een discussieonderwerp voor in de klas of elders: de ethiek van het leggen van je voeten op een bank in een trein … Of mee nadenken of filosoferen over de vooroordelen over het vooroordeel, onze psychologie, ons gedrag in deze tijden van soevereiniteit van het individu. Met Theodore Dalrymple?

   De nieuwe Theodore Dalrymple staat in voorpublicatie op NRC-Boeken. Een interview met de spraakmakende Britse psychiater, cultuurfilosoof en essayist staat in Trouw, en de promotour van de auteur voor zijn nieuwe boek staat geprogrammeerd bij zijn uitgever Nieuw Amsterdam. Een lezing gevolgd door een discussie Theodore Dalrymple-Grahame Lock staat aangekondigd en gekaderd bij Radboud Universiteit Nijmegen. En hiermee staat de inleiding op mijn boeksignalement.

Een oriëntering op Theodore Dalrymple

He contends that the middle class abandonment of traditional cultural and behavioural aspirations has, by example, fostered routine incivility and ignorance among members of the working class. Occasionally accused of being a pessimist and misanthrope, his defenders praise his persistently conservative philosophy, which they describe as being anti-ideological, sceptical, rational and empiricist.

  • Dalrymple-quotes

Hypocrisie kan een deugd zijn.

Het vooroordeel kan een voordeel zijn.

is die van Sam Harris, overgenomen op de site van de al even spraakmakende evolutiebioloog Richard Dawkins: Response to Theodore Dalrymple is een reactie op een artikel van Dalrymple: What the New Atheists Don’t See

  • Dalrymple bij het verschijnen van zijn vorige boek, de roman De filantroop (2007) in Nederland:

Fragment uit de voorpublicatie van Leve het vooroordeel! van NRC-Boeken

Nog niet zo lang geleden legde een jonge vrouw in een trein waarmee ik reisde demonstratief haar voeten op de bank tegenover haar. Ze behoorde duidelijk tot de middenklasse: conformistisch non-conformisme – of non-conformistische conformiteit – is al heel lang een handelsmerk van de middenklasse. Wat zuiver wetenschappelijk gezien ook de tekortkomingen mogen zijn van Lombroso’s idee dat criminaliteit aan bepaalde gelaatstrekken valt te herkennen, één blik op haar verzekerde me van het feit dat ze zeer waarschijnlijk niet tot de messen dragende gemeenschap behoorde, en ik vroeg haar of ze alsjeblieft haar voeten van de bank wilde halen. Ze begon haar eigen gedrag onmiddellijk (en schijnbaar zonder venijn) te rechtvaardigen. ‘Mijn voeten zijn schoon’, zei ze.
‘Dan tóch’, antwoordde ik.
‘Ze doen niemand kwaad’, repliceerde ze.

Voortlezen bij NRC  

Is dit de oplossing?

     Dit verbodsicon vond ik bij Openbaar Vervoer Noord-Nederland in een artikel over de Verrassingsboete voor voeten op treinbank. De controleurs waren bekommerd om de schade aan de nieuwe banken, ze dachten niet direct aan de hinder voor de medereizigers …, als ik het goed begrepen heb.

Déjà vu, dat verhaaltje uit Dalrymple? Het doet me denken aan treinreizen en ook aan schoolfilmfora en theaterbezoeken waarin ik mijn leerlingen al eens zachtjes vroeg om hun voeten niet in de nek te leggen van de verlegen persoon die voor hen zat. Zouden zij het aangenaam van vinden van die voeten op hen te voelen wegen? Het voorbeeld van Dalrymples treinbank is gemakkelijk transfereerbaar naar vergelijkbare situaties. Ik heb als ‘oudere’ leraar gelukkig nooit grote problemen gehad met het ‘misplaatste’ voeten. Ach, is de visie van Dalrymple niet al te pessimistisch? Heeft deze kwestie niet alles te maken met afspraken voor een aangenaam en respectvol samenleven in samenspraak? Zo heb ik geprobeerd om met de jongeren in mijn klassen vooraf goede afspraken te maken over alles en nog wat: het gedrag in de klas, op uitstappen, op straat, in tram of trein of museum of een leesfestival … over wat we van elkaar verwachtten. Aan die overeengekomen afspraken voor ‘een goede gang van zaken’ hebben we elkaar herinnerd op momenten dat het persoonlijk comfort of persoonlijke kuren het welzijn van het algemeen of de goedehuisvaderzorg-voor-zaken in de weg ging(en) staan. Maar ik wilde hier niet beginnen preken! Echt niet.

Geef een reactie »

Nog geen reacties

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers op de volgende wijze: